ახალი გაიდლაინი თუ რა როლს თამაშობს ფიზიკური აქტივობა მე-2 ტიპის დიაბეტის მართვაში

   ერთობლივად გამოიცა ამერიკის დიაბეტის ასოციაციისა და სპორტული მედიცინის ამერიკის კოლეჯის მიერ.

მათ შეცვალეს 2000 წელს გამოცემული ”სპორტული მედიცინის ამერიკული კოლეჯის” მიერ გამოცემული ”ვარჯიში და მე-2 ტიპის დიაბეტი ”.

   9 ექსპერტის მიერ შემუშავებული ახალი გაიდლაინის გამოცემა კონკურენტული იყო დეკემბერში გამოცემული გაიდლაინთან შედარებით, სადაც წარმოდგენილი იყო თემები მედიცინისა და მეცნიერების, სპორტისა და ვარჯიშების, ანუ ზოგადად დიაბეტზე ზრუნვის შესახებ.

   ”აქამდე არ გვქონდა მაღალი ხარისხის სწავლება – ვარჯიშისა და ფიტნესის მნიშვნელობაზე დიაბეტის დროს,” – წერს ექსპერტთ ჯგუფი, – ”მაგრამ ახლა ის კარგად არის ჩამოყალობებული და გვიჩვენებს რომ ფიზიკური აქტივობა აუმჯობესებს სისხლში გლუკოზის კონტროლს და შეუძლია მე-2 ტიპის შაქრიანი დიაბეტის თვიდან აცილება ან მისი „გადავადება“. ამასთნ ერთად, დადებითად მოქმედებს ლიპიდების ცვლაზე, არტერიულ წნევაზე, კარდიოვასკულარულ დაავადებათა პრევენციაზე, ცხოვრების ხარისხსა და სიკვდილიანობის პროცენტის შემცირებაზე.
ექსპერტები წერენ, რომ უპირატესად გრძელვადიანი და მძიმე ვარჯიშის შედეგად უმჯობესდება ინსულინის პროდუქცია.

   ახალი გაიდლეინები გვირჩევენ რომ მათ ვისაც უკვე აქვთ დიაბეტი, კვირაში სამჯერ მინიმუმ 150 წუთი შეასრულონ ზომიერი ვარჯიშები. ეს რეკომენდაცია ითვალისწინებს მათ მოთხოვნებს (საჭიროებებს) ვისაც დიაბეტის გამო არ შეუძლია მძიმე (დატვირთული) ვარჯიში.

   ”ტიპი 2 დიაბეტის მქონე ადამიანთა უმეტესობას არა აქვს საკმარისი შესაძლებლობა აიტანოს ყოველკვირეული აქტიური დატვირთვა, ამასთან მათ შეიძლება ჰქონდეთ ორთოპედიული და/ან სხვა რაიმე დარღვევები.” – ნორფოლკში ვირჯინიას შტატში გავრცელებულ განცხადებაში წერს ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (PhD), სავარჯიშო მეცნიერების “Old Dominion University”-ს პროფესორი და შინაგან სნეულებათა მედიცინის ადიუტანტი (თანაშემწე) “Eastern Virginia Medical School”- ში. ”ამ მიზეზით ასეთ ადამიანებს ამერიკის დიაბეტის ასოციაცია (ADA) და სპორტული მედიცინის ამერიკული კოლეჯი (ACSM) მოუწოდებს ზომიერ ენერგიულ აქტიურ რეჟიმს და აძლევს ნაკლები რაოდენობის ვარჯიშების შესრულების რეკომენდაციას.”

   პანელი აცხადებს რომ უმეტესობა ტიპი 2 დიაბეტის მქონე ადამიანებისათვის ”ცოცხალი” სიარული არის ზომიერი ინტენსივობის ვარჯიში და ეს შეესაბამება 40%-60% მაქსიმალურ აერობულ აქტივობას. ეს უნდ გაკეთდეს მინიმუმ კვირაში 2–ჯერ, ხოლო იდეალური ვარიანტია კვირაში 3 ჯერ — არათანმიმდევრული დღეებით. ასევე რეკომენდირებულია რომ დასაწყისში ვარჯიშები გაკეთდეს დაკვირვების (მეთვალყურეობის) ქვეშ და ზედამხედველმა უნდა განსაზღვროს და გააკონრტოლოს სისხლში გლუკოზის დონე, არტერიული წნევა, ლიპიდების ცვლა და კარდიოვასკულარულ გართულებათა საშიშროება ასევე მინიმუმადე დაიყვანოს ტრავმული დაზიაების რისკი.

   ექსპერტთა აზრით, მეტაანალიზით 8 რანდომიზირებული და 18 ზედამხედველობითი კვლევის საფუძველზე – პედომეტრის რეგულარული ხმარება წამახალისებელია კვლევის ობიექტისათვის. კვლევის დროს პიროვნება, რომელიც იყენებდა პედომეტრს ფიზიკური აქტივობა 27 %-ით გაზარდა.

   საბოლოოდ, ახალი გაიდლაინები უნდა მოიცავდეს სხვადასხვავ ტიპის რეგულარულ ტრენინგებს, აქცენტი უნდა კეთდებოდეს იმაზე რომ ეს ვარჯიშები საჭიროა სრულდებოდეს რეგულარულად. დოქტორი ქოლბერგი აცხადებს: – ”სხვადასხვა მიზეზების გამო, როგორიცაა ზედმეტი სხეულის წონის ან ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული გართულებები ბევრი ექიმი სიფრთხილეს იჩენს ტიპი 2 დიაბეტის მართვის დროს. თუმცა მოსახლეობის უმეტესობას ტიპი 2 დიაბეტის დროს უსაფრთხოდ შეუძლია განახორციელოს ვარჯიშები. დიაბეტი არ უნდა იყოს ფიზიკური დატვირთვის თავიდან აცილების საბაბი.

ინგლისურიდან თარგმნა

ნინო გიგაური 

ფილტვის არტერიის სისტოლური წნევის მნიშვნელობა მიტრალური სარქვლის ნაკლოვანების ოპერაციული მკურნალობის დროს

12 მაისი, 2011 წელი. ამერიკის გულმკერდის ქირურგიის ყოველწლიურ შეხვედრაზე მერილენდის უნივერსიტეტის დოქტორმა მეჰრდად გოროშმა წარმოადგინა კვლევის შედეგები, რომლითაც იგი ამტკიცებდა, რომ რეგურგიტაციის გამო მიტრალური სარქვლის პათოლოგიის ლიკვიდაცია უნდა მოესწროს მანამ, სანამ ფილტვის არტერიის სისტოლური წნევა 40 მმ ვ.წყ.სვ-ს გადააჭარბებს, რადგან ახალი ცენტრის კვლევის მონაცემებით პულმონარული ჰიპერტენზია ერთერთი დამოუკიდებელი წინაპირობაა როგორც პრეოპერაციული ასევე ოპერაციის შემდგომი სიკვდილიანობისა. გოროშმა წარმოადგინა 895 პაციენტის შედეგები, რომელთაც გაიკეთეს მიტრალური სარქვლის ოპერაცია (86% სარქვლის პლასტიკა, 14% შეცვლა), მიტრალური რეგურგიტაციის ჩვენებით. პაციენტების პრეოპერაციული პულმონარული წნევა გაზომილ იქნა გულის მაჯვენამხრივი კატეთერიზაციით ან დოპლერექოკარდიოგრაფიით.

ფილტვის არტერიის სისტოლური წნევა	n	სიკვდილიანობა (%)	p
<40 მმ.ვ.წყ.სვ  (არა)	417	1	<0.0001
40–50 ვ.წყ.სვ   (ზომიერი)	185	6	<0.0001
50–60 ვ.წყ.სვ   (საშუალო)	128	9	<0.0001
>60    ვ.წყ.სვ   (მწვავე)	165	12	<0.0001

ყოველი 1 მმ ვ.წყ. სვ.-ით პულმონური არტერიის სისტოლური (პასწ) წნევის მატება პრეოპერაციულად, სიკვდილიანობის რისკს ზრდის 3.8% (P =0.0001 ). სხვა რისკ ფატორებია: ასაკი, გულის დაზინების ხარისხი NYHA –ს მიხედვით, თირკმლის პრობლემები და დიაბეტი. პრეოპერაციული პულმონური სისტოლური ჰიპერტენზია ასევე დაკავშირებულ იქნა ჰიპერვენტილაციასთან, საავდამყოფოში ყოფნასთან და სეფსისი გაზრდილ რიკსთან.

სტატისტიკური ანალიზი გვიჩვენებს რომ პაციენტების 90% , რომელთაც არ ჰქონდათ პრეოპერაციული ჰიპერტენზია, 5 წლიანი სიცოცხლის ხანგრძლიოვობა გააჩნდათ, განსხვავებით მათგან ვისაც აქვს ჰქონდა პრეოპერაციული ჰიპრტენზია და სავარაუდოდ 5 წლის განმავლობაში მოსალოდნელია ლეტალური გამოსავალი.

გორეშმა აღნიშნა რომ იმ ქვეჯგუფის წევრებს რომელთაც პულმონარული წნევის ზომიერი მატება მაინც აღენიშნათ სიცოცხლის ხანგრძლივობა შემცირებული ექნებათ.

პაციენტებს ზომიერი და მწავავე პულმონარული ჰიპერტენზიით გამოუვლინდათ sPAP –დაუყონებლივი გაუმჯობესება ოპერაციული ჩარევის შემდეგ, მაგრამ 2 წლიანმა დაკვირვებამ მაინც გამოავლინა ნარჩენი პულმონარული ჰიპერტენზიები ამ პაციენტებში, გარდა იმ ნაწილისა, ვისაც ოპერაციამდე არ აწუხებდა აღნიშნული მოვლენა. ამიტომაც კვლევის ავტორები ურჩევენ კოლეგებს მიტრალური სარქვლის აღდგენის ან გადანერგვის საჭიროების შემთხვევაში აუცილებლად ჩაატარონ აღნიშნული პროცედურა, ვიდრე sPAP გადააჭარბებს დასაშვებ ზღურბლს.

ექიმმა გერალდ ლავრიმ (დე-ბაკეის გულის უნივერსიტეტი, ჰიუსტონი) ამ სტატიაზე კომენტარის გაკეთებისას აღნიშნა, რომ გორეშის მიერ ჩატარებული კვლევა უდიდესია, მისი საკვლევი ბაზიდან გამომდინარე, რომელიც პულმნარულ ჰიპეტენზიასაც გულისხმობს. კვლევა ამტკიცებს მის წინამორბედ შედარებით მცირე კვლევების შედეგებს იმის შესახებ, რომ პულმონარული ჰიპერტენზია პაციენტის სიცოხლის ხანგრძლივობის წინასწარგანმწყობი ფაქრტორია. მიუხედავად იმისა, რომ ოპერაციული ჩარევა ჰიპერტენზის ყველა ეტაპზე არის ეფექტური, ის მაინც არასრულია, რადგან პულმონარული ჰიპერტენზია არა მხოლოდ მიტრალური რეგურგიტაციის შედეგია, არამედ მთელი იმ მორფოლოგიური ცვლილებებისა რომელიც მარცხენა პარკუჭსა და წინაგულში და მათ სისტოლურ და დიასტოლურ ფაზებში მიმდინარეობს.

ინგლისურიდან თარგმნა

ნატო რამიშვილი

Omalizumab–ის თანამოქმედება ICS –LABAs კომბინირებულ მედიკამენტზე

“ICS და LABAs წარმოადგენს სტანდარტული პრეპარატს მწვავე ასთმით დაავადებულ პაციენტებისთვის, რომლებზეც არ მოქმედებს ხანმოკლე მოქმედების ბეტა 2–აგონისტები” – წერენ ტეხასის შტატის ჰოუსტონის სამედიცინო კოლეჯის მკვლევარები Nicola A. Hanania, MD, MS. “თუმცა, დაახლოებით ერთი მესამედი პაციენტებისა აღარ რეაგირებენ აღნიშნულ კომბინირებული მოქმედების პრეპარატებზე და ამის გამო ასეთი პაციენტების მკურნალობა შეზღუდულია”. Omalizumab-ი ეს ის პრეპარატია, რომელიც საკმაოდ ეფექტურია მწვავე ასთმის მკურნალობისათვის, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ICS და LABAs–ის მაღალი დოზებით მოხმარებამ საგრძნობლად მოიმატა, რაც მწვავე ასთმის მართვის არასწორი მიდგომაა – აცხადებენ კვლევის ავტორები.

Omalizumab–ის თანამოქმედება ICS –LABAs კომბინირებულ მედიკამენტზე არ არის კარგად შესწავლილი ამიტომ Omalizumab-ის გამოყენება როგორც დამატებითი თერაპია კვლავ რჩება პასუხგაუცემელ კითხვად. მულტიცენტრული კვლევებით, ისეთით როგორიცაა რანდომიზებული ორმაგი ბრმა კვლევა, პარალელური ჯგუფური და პლაცებო – კონტროლირებადი კვლევა დადგინდა Omalizumab–ის ეფექტურობა კონტროლირებადი მწვავე ასთმის დროს მაშინ როდესაც ICS და LABAs–ის მაღალი დოზები არაეფექტურია.

რანდომიზებული კვლევით 12 დან 75 წლამდე ასაკის პაციენტებს 2 – დან 4 კვირის განმავლობაში აძლევდნენ საინექციო Omalizumab-ს ან პლაცებოს (subcutaneous). 48 დღის განმავლობაში მათ არ აღენიშნებოდათ სიმტომები და იყენებდენ სამაშველო მედიკამენტებს. შედეგი იყო ასეთი: პაციენტების მდგომარეობა ნელ–ნელა გაუარესდა და საჭირო გახდა კორტიკოსტეროიდების დანიშვნა უკეთეს შემთხვევაში 3 დღის განმავლობაში, უარს შემთვევაში კი მთელი კვლების პერიოდში (48 დღე). კვლევაში მონაწილეობდა 850 ადამიანი. აქედან 848 იღებდა მინიმუმ 1კვლევაში გათვალისწინებულ მედიკამენტს. სულ 673 პაციენტიდან (79.2%) 344 (80,6%)-მა მიიღო omalizumab-ი და 329 (77.8%)-მა პლაცებო. ასთმის გამწვავების შედეგი კი ასეთი იყო: omalizumab-ის ჯგუფიში = 0.66 ; პლაცებოს ჯგუფში =0.88 (p = .006). „25%-ით შემცირდა ასთმის გამწვავების ხარისხი იმ პაცინეტებში, რომლებიც იღებდნენ omalizumab-ს, იმ პაციენტებისაგან განსხვავებით, რომლებიც იღებდნენ პლაცებოს “. “გარდა ამისა, omalizumab–ის შემთვევაში გაიზარდა პირველი ასთმის გამწვავების დრო (საფრთხის კოეფიციენტი, 0.74 [95% ნდობის ინტერვალი, 0.60 to 0.93]; p = 0.008).” ასევე მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა ცხოვრების ხარისხი, თუმცა არასასურველი მოვლენები იყო როგორც omalizumab–ის ჯგუფში (80,4% ), ასევე პლაცებოს ჯგუფშიც(79,5%).

აღსანიშნავია, რომ კვლევა საკმაოდ მცირემაშტაბიანია იმისთვის რომ გამოკვლეულიყო ამ პრეპარატების უარყოფითი ზეგავლენა ისეთ დაავადებებზე, როგორიც არის ანაფილაქსია, ავთვისებიანი დაავადებები ან სისხლის დისკრაზია.

დენვერის და კოლორადოს პედიატრიის ეროვნულ – ებრაული ჯანმრთელობის კავშირის ასოცირებული პროფესორი, მედიცინის დოქტორი ენდრიუ ლიუსი რომელიც აღნიშნულ კვლევაში არ მონაწილეობდა თავის კომენტარში ამ თემასთან დაკავშირებით აცხადებს:- „ამ კვლვევების საფუძველზე დადგინდა რომ omalizumab–მა შეამცირა მძიმე ასთმის გამწვავება, ძირითადი განსხვავება (არსებული კვლევის და წინა კვლევებს შორის) არის იმ პაციენტთა რაოდენობა, რომელთა მდგომარეობა გაუმჯობესდა ასთმის მაკონტროლებელი უფრო მეტი მედიკამენტის არსებობის გამო.” მკვლევარები ასევე აცხადებებ :- “ეს კვლევა აჩვენებს რომ Omalizumab-მა 25 %-ით შეამცირა ასთმის გამწვავების სიხშირე იმ პაციენტებში, რომლებისთვისაც ICS და LABAs-ის მაღალი დოზებით მკურნალობა უშედეგო იყო“. მათი თქმით, Omalizumab–ის მოხმარების შედეგად არ იყო გაზრდილი არასასურველი მოვლენების საერთო მაჩვენებელი, პლაცებოს ეფექტისაგან განსხვავებით.

კვლევა დააფინანსა Novartis და Genentech ფარმაკოლოგიის ორგანიზაციამ.

ინგლისურიდან თარგმნა

ნატო რამიშვილი

ახალი მეთოდი აუტიზმის ადრეული გამოვლინებისათვის

   ახალი კვლევის მიხედვით რომელიც სან დიეგოს სამედიცინო უნივერსიტეტის ნეირომეცნიერების ასისტენტ-პროფესორმა კარენ პირსმა ჩაატარა მშობლები ეხმარებიან ექიმებს აუტიზმის ნიშნების გამოვლენაში ბავშვის დაბადების პირველი დღიდან.

   „მე ვიმედოვნებ, რომ ეს გახდება ახალშობილზე ზრუნვის სტანდარტი“ – აცხადებს სან დიეგოს სამედიცინო უნივერსიტეტის ნეირომეცნიერების ასისტენტ-პროფესორი კარენ პირსი.

   მან ახლახანს ჩაატარა გამოკვლევა ამ მეთოდის შესახებ და სან დიეგოს მასშტაბით 137 პედიატრს  სთხოვა კვლევაში მონაწილეობის მიღება.

   12 თვის ჯანმრთელ ბავშვთან ვიზიტისას ექიმებმა მშობლებს დაუსვეს კითხვები  ბავშვის ემოციების, მხედველობის, საკომუნიკაციო ჟესტებისა და სხვა ჩვევების შესახებ.

   პირსის განცხადებით გამოკვლევების შედეგად 75% შემთხვევაში ეჭვი მიიტანეს აუტიზმზე,  რაც გამოიხატებოდა: ენობრივ შეფერხებაში ან განვითარების სხვა ანომალიაში.

   „ოთხიდან ერთი შემთხვევა ამ მონაცემებში არასწორი იქნება“– აცხადებს კარენ პირსი. „ამის საფასური რეალურად ძალიან მცირეა ადრეულ ჩარევასთან შედარებით.“

   2009 წლის მონაცემებით 5–7 წელი არის საშუალო ასაკი, როდესაც ბავშვებს  აუტიზმის დიაგნოზს უსვამენ.

   აშშ-ში 110 ბავშვიდან ერთს აქვს აუტიზმი ან მთელი ჯგუფი განვითარების შეზღუდვისა, რაც იწვევს სოციალური ქცევის და კომუნიკაციის პრობლემებს.

   ახალი კვლევები გამოქვეყნებულია პედიატრიის ჟურნალში „კვლევა აუტიზმზე– ახლოდან ხედვა“.

   კვლევა უკვე გამოქვეყნებულია და ხელმისაწვდომია ინტერნეტში უფასოდ ჩამოსატვირთად. მას ჰქვია CSBS DP IT (კომუნიკაციისა და სიმბოლური ქცევის მაშტაბების განვითარების პროფილი ჩვილ-ბავშვებში).

   კითხვარის შესავსებად საჭიროა მხოლოდ 5 წუთი.

ჩამოთვლილ კითხვებს შორის არის შემდეგი:

1. იცით თუ არა როდის არის თქვენი ბავშვი ბედნიერი ან განაწყენებული?
2. ცდილობს თუ არა ბავშვი თქვენს გაცინებას?
3. თქვენი ბავშვი აბამს თუ არა ისეთ ბგერებს ერთმანეთს, როგორიცაა აჰ, ოჰ, დედა, გაგა?
4. როდესაც ბავშვს ეძახით, საპასუხოდ ტრიალდება თუ არა თქვენს მხარეს?
5. აქნევს თუ არა ხელს მისალმებისას?
6. იღიმება ან იცინის თუ არა როცა გიყურებთ?

   „ეს არ არის აუტიზმისათვის დამახასიათებელი ნიშნები“– ამბობს პირსი. „ ეს არის იმისათვის რომ აღმოვაჩინოთ აუტიზმი და განვითარების სხვა ანომალიები.“

   ექიმებმა გამოიკვლიეს 10 479 ჩვილი. აქედან 1 318 ბავშვმა ვერ გაიარა ტესტირება. 184 მათგანი პირსმა შეაფასა როგორც აუტისტი, აუტიზმის სპექტრული არეულობის, ენობრივი შეფერხებისა ან განვითარების სხვა ანომალიის მქონე. მკვლევარები ასევე თვალს ადევნებდნენ 41 ბავშვს 9 161-დან, რომელთაც გაიარეს კითხვარი და მოხვდნენ შედარებით მსუბუქ კატეგორიაში.

   დღემდე 32 ბავშვს დაუსვეს აუტიზმის ან აუტიზმის სპექტრული არეულობის საბოლოო ან წინასწარი დიაგნოზი, რომელიც მოიცავს ფართო სპექტრულ ან განვითარებით პრობლემებს. დანარჩენმა 46-მა მიიღო აუტიზმის ცრუ დადებითი დიაგნოზი ღია შეფასებით.

   5 ბავშვის,რომელსაც დაუდგინდა აუტიზმი არ მოხვდა კრიტერიუმში. 56-ს დაუდგინდა სწავლისადმი უნარშეზღუდულობა, 9-ს – განვითარების ანომალიები და 36-ს – განვითარების სხვა პრობლემა.

   „მნიშვნელოვანია, რომ ექიმს, რომელიც იკვლევს აღნიშნულ დაავადებას, ხელი მიუწვდება ცენტრზე, სადაც შესაძლებელია მონაცემების საფუძველზე დაყრდნობით ობიექტურად შეაფასოს დაავადება..“

   2007 წელს ამერიკის პედიატრთა აკადემიამ დანერგა აუტიზმის უნივერსალური სკრინინგი 18 და 24 თვის ბავშვებისათვის.

   „ეს ახალი მეთოდი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია თანამედროვე მედიცინაში, რადგან  ჩვენ ვიცით, რომ აუტიზმით დაავადბულთა ნახევარი ან უფრო მეტი  ბავშვი ადრეულ სტადიაში ავლენს სიმპტომებს“– ამბობს ჯერალდინ დოუსონი, რომელიც არის „Autism Speaks”-ის მთავარი მეცნიერი. „Autism Speaks“- მა  მხარი დაუჭირა აუტიზმის კვლევითი ორგანიზაციისა და მენტალური ჯანმრთელობის ნაციონალური ინსტიტუტის სწავლებას.

   „ადრეულ სტადიაში მყოფ ბავშვებზე  კვლევის ეფექტურად ჩატარება შესაძლებელია პედიატრის ოფისშიც, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან რაც უფრო ადრე დადგინდება აუტიზმი, მით უფრო ადრე იქნება შესაძლებელი მკურნალობა“.

თარგმანი

მარიამ წოწორია 

                                                                                                                                                                                                               

ჩვილებსა და ბავშვებში ნარკოტიკების შემცველი პრეპარატების გადაჭარბებული დოზები

გასულ კვირას პედიატრიის სამეცნიერო საზოგადოების (PAS)  ყოველწლიურ  სხდომაზე განხულილ იქნა  ჩვილებსა და ბავშვებში ნარკოტიკების შემცველი პრეპარატების გადაჭარბებული დოზების  მოხმარებსთან  დაკავშირებული კვლევებით გამოვლენილი  პრობლემები.

“ ნარკოტიკის შემცველი პრეპარატები ბავშვებისათვის, როგორც წესი, მოცემულია თხევადი სახით, ამიტომ  მშობელს უჭირს  დოზის  გაკონტროლება. ფარმაცევტებისთვისაც კი რთულია ბავშვის წონის მიხედვით დოზის ანგარიში “– განაცხადა ჩარლსტონის  სამხრეთ კაროლინას შტატის სამედიცინო უნივერსიტეტის დოქტორმა ვილიამს ბასკომ.

“ ნარკოტიკების დიდი დოზით შემცველი პრეპარატები პირადაპირპროპორციულად არის დაკავშირებული წამლის არასასურველ მოვლენებთან, ჩვენ ასევე ვიცით რომ მშობლებს ექმნებათ გარკვეული პრობლემები თხევადი პრეპარატების დოზის განსაღვრსთან დაკავშირებით, ამიტომ  განვიხილავთ ამ ორ ფაქტორს ერთად, რათა უფრო დაწვრილებით გამოვიკვლიოთ თუ რამდენად ხშირია წამლის დოზის გადაჭარბება ბავშვებში.“– განუცხადა როიტერის ჯანდაცვის საინფორმაციო ცენტრს მედიცინის დოქტორმა ბასკომ.

დოქტორმა ბასკომ და მისმა კოლეგებმა სამხრეთ კაროლინას შტატის ამბულატორიული მკურნალობის 2000–2006 წლის მონაცემების მიხედვით     განსაღვრეს  19 ნარკოტიკის შემცველი პრეპარატი 0–36 თვის ასაკის ბავშვებისათვის.  დაავადებათა კონტროლის ცენტრის კვლევებისა და პრევენციის ზრდის ცხრილის საფუძველზე, სადაც  შედიოდნენ  97 პერცენტილს მიკუთვნებული ბავშვები  წლოვანებისა და სქესის მეხედვით, მათ გამოთვალეს დღიური დოზა; შემდეგ კი ეს დოზა  შედარებულ იქნა აფთიაქის მიერ მოხმარებულ ფაქტობრივ რაოდენობასთან.

ამ პერიოდში გაიცა  149–791 რეცეპტი ნარკოტიკების შემცველ პრეპარატებზე პაციენტებისათვის, რომელთა საშუალო ასაკი იყო 18 თვე.

„ამ რეცეპტების ურავლესობა გამოყენებული იყო საჭიროებისდა მიხედვით, კერძოდ პოსტოპერაციული ან პოსტტრავმული ტკივილების დროს. ზოგიერთი კი   იყო ხველის საწინააღმდეგო. ჩემი აზრით ეს ფაქტი მნიშვნელოვანი და გასათვალისწინებელია “– განაცხადა დოქტორმა ბასკომ.

მკვლევართა გუნდმა  რეცეპტების 15%–ში აღმოაჩინა  ნარკოტიკის შემცველობის გადაჭარბებული დოზა. საშუალოდ ჭარბი დოზის მომხმარებლები იმაზე მეტნი აღმოჩნდნენ ვიდრე ეს სავარაუდო იყო( ბავშვების 53% )

მკვლევარებმა ასევე   დაადგინეს ,რომ ჭარბი დოზა უმცროსი ასაკის ბავშვებზე უფრო მოქმედებდა ვიდრე შედარებით მოზრილბზე. პროცენტულად ეს მაჩვენებელი ასე გადანაწილდა: 61% – ახალშობილები 0–2 თვის ; 35% –  3–5 თვის; 17%  6–11 თვის; 8%  12 და მეტი ასაკის ბავშვები.

გარდა ამისა,   დროის 20 %–ში ასაკით ყველაზე პატარა ბავშვები მოსალოდნელ რაოდენობასთან შედარებით  ორჯერ უფრო  მეტჯერ მოიხმარდნენ ნარკოტიკის გადაჭარბებული დოზის შემცველ პრეპარატებს. დროის 3,8% მოდიოდა 3 – 5 თვის ახალშობილებზე, 1.5%  6–დან 11 თვის ასაკის ბავშვებზე, ხოლო დროის 0.2% მოდიოდა 12 თვეზე  მეტი ხნის ახალშობილებზე.

„ ყველა ექიმს უნდა ახსოვდეს, რომ ბავშვებში მისაღები დოზის მცირედმა უზუსტობამაც კი  შესაძლებელია  მოგვცეს დიდი სხვაობა. მედიკამენტის 20 %–ით გადაჭარბებულად მიღება საფრთხეს არ უქმნის ჯანმრთელობას როცა საქმე გვაქვს 5, 6 და 10 წლის ბავშვებთან ,მაგრამ ახალშობილებთან მიმართებაში  რისკი იზრდება  “ –აცხადებს დოქტორი ბასკო.

ნარკოტიკების  გადაჭარბებული დოზის შემცველი პრეპარატების მიღებისას ვლინდება შემდეგი არასასურველი ეფექტები: ბავშვი წყვეტს  საკვებისა და წყლის მიღებას, რაც ადვილი შესაძლებელია დეჰიდრატაციის მიზეზი გახდეს. „ამ სიმპტომით იშვიათია ლეტალური გამოსავალი, თუმცა სავსებით – დასაშვები. იმ  ფაქტს ნამდვილად ვერ გავექცევით, რომ დეჰიდრატაცია მავნედ მოქმედებს ბავშვის ორგანიზმზე.“

მისი თქმით,  თითოეულმა პედიატრმა რეცეპტის შედგენისას უნდა გაითვალისწინოს ბავშვის წონა.

„ბრძანებულების მიხედვით  სტაციონალური ავადმყოფებისათვის ჩვენი საავადმყოფოს აფთიაქი არ გასცემს წამალს ბავშვის წონის კონტროლის გარეშე. მაგრამ ამბოლატორიული რეცეპტით  თქვენ მიიღებთ ვოლგინს ან  CVS-ს  წონის გაუთვალისწინელბლად.“– დასძინა დოქტორმა ბასკომ.

კანონმდებლობით ნარკოტიკების ჭარბი დოზის შემცველი და მრავალი გვერდითი მოვლენის მქონე მედიკამენტების მოხმარება  მხოლოდ 3 წლამდე ასაკის ბავშვებისათვის დასაშვებია მხოლოდ წონის გათვალისწინებით –„ეს ნამდვილად კარგი აზრია, მაგრამ სავარაუდოდ იქნება უამრავი წინააღმდეგობა ასეთი კანონისადმი, რადგანაც ეს შეეხება დროსა და ფულს.“

ნატო რამიშვილი

c ჰეპატიტი და ინტრავენური ნარკომანია

 Cikagos adgilobrivi da federaluri janmrTelobis mkvlevarebis TqmiT C hepatitis infeqciis done swrafad imatebs TeTrkanian axalgazrdebSi, rac gaamwvava heroinisa da sxva saineqcio narkotikuli saSualebebis moxmarebis zrdam.

 infeqciis SemTxvevebi Semcirda mTels mosaxleobaSi, magram daiwyo mateba axalgazrdebSi 15 dan 24 wlamde 2002 da 2006 wlebSi, tendencia gagrZelda 2009 wlamde. 

 “im SemTxvevebis mixedviT, romlebmac gamoavlines SesaZlo riskebi, dadginda rom, saineqcio narkotikuli saSualebebi HCV infeqciis gadacemis yvelaze gavrcelebul risk faqtors warmoadgens.” daiwera a.S.S s daavadebaTa kontrolis centris da avadobisa da mokvdavobis prevenciis gundis mier kviris angariSSi.

 “SemTxvevaTa zrda gviCvenebs rom HCV infeqciis epidemia dakavSirebulia saineqcio narkotikebis moxmarebasTan, masaCusetsis mozardTa da axalgazrda TaobaSi” acxadeben isini.

 daavadebaTa kontrolis centrma statiaSi ganacxada rom C hepatitis SemTxvevaTa dokumentireba SesaZlebeli iyo aTwleulebis ganmavlobaSi, magram amJamad is moixseneba rogorc, mozardTa da axalgazrda Taobis bolodroindeli epidemia, gamovlenili misi aSkara kavSiriT intravenuri narkotikebis moxmarebasTan.

 “samarTaldamcavi organoebis azriT, es tendencia SeiZleba gamovlindes sxva StatebSic” damowmebuli monacemebi aCvenebs pirveladad heroinis momxmarebelTa ricxvis zrdas. kerZoT: 2002 wlis 100,000 momxmareblidan 2009 wels 180,000-mde Tanabrad qalebsa da mamakacebSi.

 1196 SemTxvevidan romlis drosac eqimebs hqondaT informacia potenciur risk-faqtorebze, 72% iyvnen warsulSi an mimdinare droSi narkotikebis momxmareblebi. 719 adamianidan romelTac ganacxades rom moxmarebuli aqvT narkotiki bolo 12 Tvis ganmavlobaSi 85% SemTxvevaSi es iyo heroini, 29% kokaini, 1% metamfetamini da 4% sxva narkotikuli saSualebebi.

  mkvlevarTa TqmiT swavlebam cxadyo C hepatitis infeqciis  ukeTesi monitoringis saWiroeba da mozard axalgazrdobaze gaTvlili ukeTesi prevenciuli RonisZiebebi.

                                            

mariam  cvariani